Naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea) - bylina wysokości do 1,2 m o pojedynczej łodydze i lancetowatych liściach tworzących w dolnej części kępę. Kwiaty dzwonkowe (czerwiec i lipiec)  w odmianach od białej do purpurowej barwy.

Dalia (Dahlia) -  pochodzi z górzystych regionów Meksyku i Gwatemali. Do Europy została sprowadzona pod koniec XIX wieku. Do krzyżowań użyto dalię zmienną (Dahlia pinnata), która w wyniku zabiegów hodowlanych wydała nadzwyczaj zróżnicowane potomstwo. Rozwija się z bulw sadzonych do gruntu na początku maja.

Lilak pospolity (Syringa vulgaris) - nazywany niewłaściwie bzem. Rozrasta się kłączami w duże kępy. Liczne odmiany hodowlane.

Rododendrony pomiędzy sosnami. niżej pąki kwiatowe.

Rododendron (Rhododendron) - zwany różanecznikiem - najbardziej odpowiada mu wilgotny klimat.  Dla różaneczników trzeba wybierać miejsca osłonięte przed wiatrem, zacienione i wilgotne, np. pod drzewami, nad zbiornikiem wodnym. Liczne odmiany hodowlane.

Juka wspaniała (Yucca gloriosa) - bylina pochodząca z Ameryki. Roślina odporna na choroby i szkodniki. 
Gdy zakwitnie całe grono obumiera, ale wtedy wokół rośliny wyrastają młode rozety.
Juki rosną najlepiej na dobrze zdrenowanej glebie, niekoniecznie urodzajnej. Odczyn podłoża powinien wynosić pH 6,5-8.

Borówka wysoka zwana amerykańską (Vaccinium corymbosum) - pochodzi z Ameryki Północnej. Krzewy dorastają do 2 m wysokości i do 2,5 m rozpiętości. Plon 3 - 7 kg z krzewu (zależy to oczywiście od odmiany i kondycji krzewu). Owoce są kuliste, spłaszczone, barwy czarnej lub fioletowej z niebieskim nalotem o średnicy od 8 do 25 mm.

Lilia (Liliaceae) - wszystkie jej gatunki i odmiany wymagają gleby przepuszczalnej i niezbyt zwięzłej (w żadnym wypadku nie może być ona podmokła).  Żyzność gleby, w której sadzimy cebule, nie ma dużego znaczenia, ważniejsza jest jakość cienkiej warstwy ziemi wokół korzeni, wyrastających na łodydze tuż nad cebulą. Powinna być ona zasobna w próchnicę.  Sadzimy je na stanowiskach nasłonecznionych lub półcienistych, a powierzchnię ziemi ściółkujemy korą .

Jałowiec pospolity (Juniperus communis) "Schneverdinger GoldmachAngel" - stożkowa odmiana o złocistych wiosennych przyrostach zachowująca żółto-zielone zabarwienie. Bardzo efektowna.

Powyżej: perspektywa w ogrodzie - zbyt gęste zadrzewienie nie sprzyja podziwianiu ogrodu, drzewa wzajemnie zasłaniają się i zacieniaj podłoże.

Linki:

Atlas roślin naczyniowych

Byliny Polski

www.dobrepole.pl

www.kurowski.pl/pl/porady

Jałowce i My

Mydesk: dobreWWW

Od piasku do ogrodu

www.ogrodowe.abc.pl/

Ogród Bot. Powsin

Wrzosowate - Ulińscy

Związek Szkółkarzy Polskich

Posiadając kawałek leśnego terenu z dużymi sosnami mamy zwykle zbyt wiele cienia, nieurodzajną, zbyt suchą glebę, a kompost, nawozy i torf szybko są rozkładane. Jest to rezultat zbyt dużej zawartości  piasku (ziarna kwarcu średnicy 0,05-1 mm) w glebie, zmieszanego  na ogół z niewielką ilością  iłów  oraz  próchnicy (głównie w wierzchniej warstwie). Z  wadami tymi częściowo warto się pogodzić, bo piaszczysta gleba ma szereg zalet:

Gdy gleba, choć piaszczysta, zawiera  20% - 30% iłów i próchnicy w suchej masie, to ma zupełnie dobre warunki wodno-powietrzne. Czym tych składników jest mniej, tym woda szybciej paruje i łatwiej przenika w głąb gruntu, a gleba  wysycha. 

Jeśli w wierzchniej warstwie gleby do głębokości ok. 60 cm  występuje piasek w dużej ilości, a ziemia ściśnięta  w dłoni nie zachowuje formy bryły, to  na części terenu przeznaczonej pod uprawę warto wykonać prace związane z ulepszaniem gleby, polegające na wprowadzeniu do gleby gliniastej ziemi i torfu. 

   Przed rozpoczęciem tych działań powinniśmy oznaczyć własności gleby (także określić zanieczyszczenia) oraz  mieć wizję przyszłego ogrodu uwzględniającą istniejący starodrzew.  Proponuję nie spieszyć się z wykorzystaniem całej działki, a czynić to stopniowo w miarę rozwoju naszego ogrodniczego smaku i wiedzy - po jakimś okresie  zawsze brakuje nam miejsca na nowe nabytki. Ogrodnictwo to rozkosz tworzenia, a w świecie roślin proces ten wymaga czasu. 

Miejsca, w których chcemy posadzić krzewy, użyźniamy do głębokości 0,6 m - w tym celu zdejmujemy wierzchnią warstwę gleby na bok i wybieramy piasek do głębokości 0,5 m  (można go wywieźć  na miejsce przyszłego skalnego ogrodu). W utworzony dołek sypiemy gliniastą ziemię (około 20 cm) i mieszamy z pozostałym piaskiem  na głębokość łopaty. Resztę dołka wypełniamy mieszanką 1:1:1 gliniastej ziemi, torfu i  wierzchniej warstwy gleby (tej odłożonej na bok). W czasie sadzenia krzewów dodamy jeszcze kompostu i wieloskładnikowego nawozu. 

Na zdjęciu powyżej przedstawiłem fragment mojego sosnowego lasu, w którym rośnie także brzoza, świerk, cyprysik  i byliny (cyprysik i byliny wymagają okresowego podlewania) . Z frontu wyschnięta rodzima trawa,  nie podlewana (sierpień). 

  Miejsca na kwiatowe rabaty użyźniamy na głębokość 0,3 m -  wierzchnią warstwę zawierającą próchnicę kładziemy z boku i następnie wykopujemy piasek na głębokość łopaty.  W utworzone wgłębienie sypiemy gliniastą ziemię (około 15 cm grubości), a następnie  kredowany (odczyn pH: 5,5 - 6,5) torf  w ilości 40 litrów na 1 m2 i zagłębiając łopatę na pełną głębokość mieszamy ziemię z piaskiem i torfem na całej powierzchni rabaty. Na wierzch narzucamy zgarniętą uprzednio warstwę, dokładamy 40 litrów torfu i 20 litrów kompostu na 1 m2 i wszystko przekopujemy.  Niestety części organiczne ulegają stopniowo rozkładowi i należy je uzupełniać wprowadzając do gleby co 2 lata  30 litrów torfu o odczynie pH 5,5-6,5  i 10 litrów kompostu na 1 m2  rabaty.   Można też wysiewać takie rośliny, jak  np. łubin, facelię, seradelę, bobik, wykę, które użyźnią glebę jako zielony nawóz. Zalecane ilości  nasion na 10 m2  są następujące:

• łubin żółty 0,25 kg, facelia 0,02kg,
• łubin 0,18kg + fasola 0,02kg (na gleby suche, kwaśne),
• wyka 0,05 kg, gorczyca 0,02kg (wysiew zaraz po rozmarznięciu gleby), wykę ozimą siać sierpień/ wrzesień - dobra na piachy,
• peluszka 0,15kg, bobik 0,25kg,  saradela 0,03kg,  nostrzyk 0,02kg (ten ostatni odstrasza nornice).

Jednak,  gdy pod warstwą gleby, w której rosną rośliny  jest kilka metrów piasku, to  podsiąkanie wód gruntowych jest niewystarczające i częstsze  podlewanie jest nieuniknione.

Nawożenie.                   (Do góry strony)         

Wygląd ogrodu w dużym stopniu zależy od umiejętnego nawożenia. Na  słabych glebach jest to jeden z najważniejszych zabiegów. Najlepszym nawozem jest kompost, a także kompostowany obornik (O procesie kompostowania czytaj  w " proekologia.pl/content.php?article.469".).  Dobre rezultaty daje także kompostowana kora i torfowe  substraty ogrodnicze.  Można stosować też sypkie wieloskładnikowe  mieszanki, jak np. Azofoska  w dawce 3 kg. na 100 m2 -  wczesną wiosną oraz 1 kg/100 m2 w czerwcu   (patrz także http://pl.wikibooks.org/wiki/Ekoogrodnictwo/Nawożenie). Nawożenie sypkim nawozem zbyt blisko łodygi lub pnia może spowodować uszkodzenie rośliny. Zamiennie można stosować nawozy w formie wodnego roztworu - wtedy dawki są mniejsze, a częściej podawane. Należy przestrzegać instrukcji umieszczonych na opakowaniach nawozów. Przedawkowanie sztucznych nawozów powoduje "spalenie" roślin. W przypadku krzewów ostatnie wieloskładnikowe (N-P-K) nawożenie można stosować w lipcu, później spowoduje zimą marznięcie delikatnych, zbyt intensywnie rosnących pędów. W sierpniu można stosować nawozy potasowe zwiększające odporność roślin na mróz i suszę. 

Żwirowe i skalne rabaty.        (Do góry strony)

  Atrakcyjnymi rozwiązaniami zmniejszającymi ilość wody potrzebnej do podlewania ogrodu są kompozycje żwirowe.  Surowy kamienno-żwirowy układ można wzbogacić  kępami ozdobnych traw,  juk, jałowców czy innych roślin stosowanych w skalnych ogrodach. Wykonanie rabaty rozpoczynamy od rozłożenia na ziemi agrowłókniny ograniczającej utratę wilgoci oraz rozwój chwastów. W miejscach przeznaczonych na sadzenie roślin nacinamy krzyżowo włókninę, rozchylamy ją i wykopujemy dołki wielkości  kubła lub większe, następnie wsypujemy żyzną ziemię ogrodową, po czym sadzimy rośliny. Agrowłókninę przykrywamy żwirem i kamieniami tworząc interesującą kompozycję.

Istniejące pagórki oraz usypane wzgórze piasku warto wykorzystać do tworzenia wielopoziomowych, tarasowych ogrodów  skalnych. W ten sposób nierównomierność nawilżenia terenu będzie mniejsza oraz uzyskamy miejsca do kompozycji skalno-roślinnych. Na zdjęciu obok begonia pośród rozchodnika kaukaskiego. 

Układ kamieni i roślin powinien posiadać możliwie naturalny charakter, a jego tarasy zstępować w kierunku południowym. Można także wykorzystać fragmenty pni, karp i grubych konarów. Miejsca nasadzenia roślin wypełniamy mieszanką ziemi, torfu i piasku w stosunku 1:1:1. Niektóre polecane rośliny do obsadzania skalnej rabaty zestawiono poniżej.
 

Kwiatowe rabaty.               (Do góry strony)  

Ze względu na słabe podsiąkanie  wody na piaszczystych gruntach wskazane jest sadzić cebulowe  rośliny kwitnące wiosną, kiedy jeszcze w glebie jest dużo wilgoci, oraz rośliny o mniejszych wymaganiach wodnych (aksamitki, bratki, stokrotki, goździki, maczki kalifornijskie, maki chińskie, łubin, krwawniki, rudbekie, juki czy pokazane obok na zdjęciu  słoneczniczki). Można także zrobić rabatę z ulepszoną glebą do głębokości 0,6 m, tak jak dla krzewów. Wtedy możemy uprawiać  wielko-kwiatowe i rabatowe róże, dalie, ślazówki czy lilie lub mieczyki. 

Kwiaty na rabatach ciekawie wyglądają na tle krzewów, a nawet w połączeniu z nimi, przy czym obowiązuje reguła "z tyłu wysokie i ku przodowi coraz niższe". Dobrze jest wykorzystywać jałowce, które mogą tworzyć kępy o zróżnicowanych formach i barwach od niebieskich, przez zielone do żółtawych. Wtedy także zimą rabaty będą ciekawie wyglądać. 

Ściółkowanie. 

Ściółka spełnia wiele ważnych funkcji: zapobiega przesuszaniu się podłoża, rozprzestrzenianiu chwastów i zmniejsza wahania temperatury gleby. Jest też dekoracyjna. Jako materiał na ściółkę może służyć  kora sosnowa, kompostowana kora, trociny  lub rozdrobnione zdrewniałe pędy. Materiały te sypiemy pod młodymi drzewami, krzewami i wokół bylin warstwą grubości co najmniej 5 cm.  Na zdjęciu śniadek wiechowaty wspaniale rosnący właśnie dzięki warstwie ściółki z kory. W czasie przesadzania i dzielenia bylin ściółkę możemy wprowadzić do gleby - poprawia ona jej strukturę, a także stanowi źródło próchnicy; kora jest jednak uboga w składniki mineralne, takie jak azot, fosfor oraz potas. Należy je uzupełnić nawozami mineralnymi.

Podlewanie .             (Do góry strony)  

   Podstawowe zasady:

• Rabaty kwiatowe podlewamy tak, aby gleba nie schła poniżej głębokości 7-10 cm, i w takiej ilości aby ponownie nawilżyć tę warstwę. Podlewanie zwykle rozpoczynamy w maju, zwiększając częstotliwość w lipcu i sierpniu, zaś kończymy w październiku.
• W przypadku suchej aury okresowo podlewamy młode krzewy tak, aby gleba była wilgotna przynajmniej do głębokości  30 cm.
• Najlepsza pora na podlewanie w gorący dzień to wczesny ranek. O wschodzie słońca powierzchniowa warstwa gleby jest najchłodniejsza, a parowanie najmniejsze. Rośliny zostają zaopatrzone w wilgoć na okres upału, zaś w nocy ziemia przez nie zalane wodą kapilary pochłania z ochłodzonego powietrza dodatkową porcję wilgoci.
• Wieczorem obserwujemy zachowanie się niskich ziół i gdy są zwiędnięte, jest to znak, że wierzchnia warstwa gleby jest sucha.
• Obserwujemy rododendrony oraz inne rośliny wymagające wilgotnej gleby, czy nie zwijają liści - jest to znak do rozpoczęcia wieczornego lub porannego podlewania.
• Nie wszystkie miejsca wymagają tak samo intensywnego podlewania ze względu na różny stopień nasłonecznienia i różnice w warunkach uprawy. Wskazane jest posiadanie kalendarza podlewania i zaznaczanie na nim faktu podlania.
• Jesienią podlewamy jednokrotnie, ale intensywnie rośliny zachowują zielone liście i igły.

Ręczne podlewanie wężem z końcówką przy organoleptycznej kontroli wilgotności gleby jest skuteczne, ale czasochłonne. Rozprowadzenie wody po całym ogrodzie i automatyczne sterowanie zegarem oraz czujnikiem deszczu jest najwygodniejsze, wymaga jednak poniesienia sporego kosztu. Najczęściej poprzestajemy na ręcznym przestawianiu urządzeń zraszających - warto wtedy dla przybliżonej orientacji  notować rzeczywiste czasy, miejsca i terminy podlewania potrzebne dla uzyskania wymaganego nawilżenia gleby.

Gatunki roślin na  gleby piaszczyste                    (Do góry strony)
 
Zasadą rozwoju ogrodu założonego na piaszczystych gruntach powinno być wykorzystywanie roślin dostosowanych do uprawianej gleby. Roślin tych jest  nadspodziewanie wiele, gdy dobrze poprawimy strukturę gleby. Odmiany odporne na częściowe ograniczenie wilgoci  posiadają elementy ułatwiające im życie w niedostatku wody, jak np. bulwy gromadzące zapasowe substancje, grube, woskowane liście względnie liście pokryte włoskami, a często  rozbudowany system korzeniowy. Przykładem takich roślin są sosny pełniące rolę pioniera na piaszczystych nieużytkach. Ważne jest, jaki typ roślinności porasta naszą działkę -  gleby piaszczyste zazwyczaj odpowiadają roślinności charakterystycznej dla lasów sosnowych i terenów po ich wyrębie.  Dobierając rośliny powinniśmy kierować się asortymentem  występującym na takich gruntach oraz wybierać te odmiany ozdobne, które "pasują" do takiego środowiska. 

Użyźnienie gleby zwiększa ilość roślin, które mamy do wyboru.  Część ich przedstawiono w poniższej tabeli,  jednak poszczególne gatunki wymienionych rodzajów oraz odmiany  gatunków mogą być bardziej wymagające pod względem gleby. Kupując roślinę zawsze należy upewnić się, czy nadaje się ona do przeznaczonego dla niej stanowiska. 

Uwaga: na dole strony umieszczona jest wyszukiwarka - wstawiaj nazwę łacińską rośliny w białe okienko wyszukiwarki, a następnie naciskaj "szukaj obrazów". W tabeli zrobiłem to za Ciebie - wystarczy nacisnąć w niej google.pl/images?=nazwa , aby google wyszukało obrazy 'nazwa'.